এষণা exona

বিজ্ঞানমনস্কতা সম্পৰ্কীয় পত্ৰিকা

বিজ্ঞান নে বাণিজ্য?

সম্প্ৰতি ভাৰত চৰকাৰে মূধাফুটা চৰকাৰী শিক্ষা আৰু গৱেষণা অনুষ্ঠানৰ কাম-কাজৰ স্বাধীনতা খৰ্ব কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱাটোৱে আমাক চিন্তিত কৰিছে। ভাৰতীয় জাতীয় বিজ্ঞান মহাসভাৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত ভাৰতৰ প্ৰধান মন্ত্ৰীয়ে গৱেষণাপত্ৰ উলিওৱাতকৈ পেটেণ্ট উলিওৱাটোহে বিজ্ঞানীৰ সফলতাৰ মাপকাঠি বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। চৰকাৰী বিজ্ঞান-প্ৰযুক্তিৰ প্ৰতিষ্ঠানত কাম কৰা বিজ্ঞানীক কোৱা হৈছে বোলে, তেওঁলোকৰ দৰমহা প্ৰযুক্তিৰ হস্তান্তৰৰ আয়ৰপৰাহে আহিব। এক কথাত, বিজ্ঞান চৰ্চাৰ বাণিজ্যিকীকৰণৰ এক কাৰ্যক্ৰমণিকা প্ৰস্তুত হৈ গৈছে। এনে এক প্ৰেক্ষাপটত দেশৰ বিজ্ঞান চৰ্চাৰ পৰিবেশত হ’ব পৰা বিৰূপ ফল সম্পৰ্কে আলোচনা কৰাটো খুবেই প্ৰাসংগিক।

প্ৰথমতেই বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ কথা আমি মনত ৰাখিব লাগিব। বাণিজ্যৰ সম্পৰ্ক প্ৰযুক্তিৰ সৈতেহে। কেতিয়াবা বাণিজ্যৰ প্ৰসাৰত প্ৰযুক্তিয়ে সহায় কৰে। জে ডি বাৰ্নালৰ ‘হিষ্ট্ৰি অব ছাইন্স’ গ্ৰন্থত ইয়াৰ বহুতো উদাহৰণ আছে। তেওঁৰ মতে বিশ্ব বাণিজ্যৰ প্ৰসাৰ কম্পাছৰ আৱিষ্কাৰৰ বাবেহে সম্ভৱপৰ হৈছিল। আনহাতে, বাণিজ্য/সামৰিক প্ৰয়োজনৰ বাবেও বহুত প্ৰযুক্তিৰ জন্ম হয়। অনাতাঁৰ, এণ্টিবায়’টিক, উৰাজাহাজৰ প্ৰযুক্তিৰ বিকাশ প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধই দিয়া চাহিদাৰ বাবেহে হৈছিল। এটা তুলনামূলকভাৱে নতুন উদাহৰণো এইখিনিতে দিব পাৰি। ভিয়েটনামত যুদ্ধত আমেৰিকান যুঁজাৰুৰ পেয় জলৰ সমস্যা সমাধানৰ বাবেই আমেৰিকাৰ সামৰিক অনুদানেৰে আৱিষ্কাৰ হৈছিল আজিৰ একোৱাগাৰ্ডৰ। আজিৰ তাৰিখত ষ্টেনফ’ৰ্ডৰ স্পন্সৰ্ড ৰিছাৰ্চত মুখ্য অৰ্থ আহে আমেৰিকাৰ সামৰিক বিভাগৰপৰা। এইবোৰ প্ৰযুক্তি হ’লেও পিছে বিজ্ঞান অবিহনে এইবোৰ অসম্ভৱ। বিজ্ঞান বেপাৰ বা সামৰিক প্ৰয়োজনত ব্যৱহাৰ কৰাৰপৰাই আজিৰ বহু যুগান্তকাৰী আৱিষ্কাৰ হৈছিল। সেই কথা উপৰিউক্ত উদাহৰণকেইটাই প্ৰমাণ কৰে। বোধহয় এনে উদাহৰণৰ আলমতে আজিৰ ভাৰত চৰকাৰে প্ৰায়োগিক গৱেষণাত গুৰুত্ব দিছে। প্ৰায়োগিক গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন অনস্বীকাৰ্য। কিন্তু চৰকাৰে যদি দেশৰ সমস্ত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানক হুকুম দিয়ে – “প্ৰযুক্তি উলিওৱা, বিক্ৰী কৰা আৰু নিজৰ দৰমহা তাৰপৰাই লোৱা।”, তেনে কথাৰ এক সুদূৰপ্ৰসাৰী প্ৰতিক্ৰিয়া হোৱাটো খাটাং। কেৱল প্ৰায়োগিক গৱেষণাই বিজ্ঞানৰ বিকাশ কৰিব পাৰিবনে; নে এনে গুৰুত্বই বিজ্ঞানৰ পৰিসৰ ক্ৰমে ঠেক কৰি আনিব? . . . লেখক : অতনু কুমাৰ দত্ত

সম্পূৰ্ণ লেখাটো পঢ়ক তলৰ লিংকত

Advertisements

Single Post Navigation

One thought on “বিজ্ঞান নে বাণিজ্য?

  1. Pingback: ‘এষণা’, আগষ্ট, ২০১৬ | এষণা exona

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: