এষণা exona

বিজ্ঞানমনস্কতা সম্পৰ্কীয় পত্ৰিকা

কৰ্মফল তত্ত্ব : মনো-সামাজিক ভূমিকা

জীৱনৰ সংকট-জঞ্জালে বিপন্ন-বিব্ৰত কৰা হিন্দুৰ মুখত প্ৰায়ে এষাৰ কথা শুনা যায় : পূৰ্বজন্মৰ পাপৰ ফল ভোগ কৰিছোঁ। জন্মান্তৰৰ ধাৰণা হিন্দু ধৰ্মত বেছ সুলভ। তত্ত্বগধুৰ ধৰ্মপুথিৰপৰা জনপ্ৰিয় পুৰাণ – সকলোতে পূৰ্বজন্ম/পৰজন্মৰ কথা পাওঁ। ইয়াৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্যভাৱে যুক্ত হৈ থাকে পাপ-পুণ্যৰ ধাৰণাটো। এখন পুৰাণত থোৰতে আৰু স্পষ্টকৈ কৰ্মফল তত্ত্বৰ মূল মৰ্ম এইদৰে ব্যক্ত কৰা হৈছে : ‘মানুহে নিজ নিজ কৰ্ম অনুসাৰে শুভ আৰু অশুভ জন্ম লাভ কৰে।’ এই বহল প্ৰচাৰিত তত্ত্বৰ ভিত্তিত এটা কথা ক’ব পাৰি : হিন্দুৰ ইহ জীৱনৰ সৈতে আৰু দুটা জীৱন জড়িত – এটা অতিক্ৰান্ত (পূৰ্বজন্ম), আনটো অনাগত (পৰজন্ম)।

কৰ্মফল তত্ত্বৰ প্ৰভাৱ গভীৰ আৰু ব্যাপক। জীৱনৰ বহুতো ঘটনা তথা অভিজ্ঞতা ইয়াৰ আলমত ব্যাখ্যা কৰাটো সম্ভৱ। অৱশ্যে ইয়াৰ ব্যাখ্যাৰ ক্ষেত্ৰ ব্যক্তি-জীৱনতে সীমিত নহয়। সমাজ-গাঁথনিৰ কেতবোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশকো কৰ্মফল তত্ত্বই সাঙুৰি লয়। পণ্ডিতপ্ৰবৰ ৰাহুল সাংকৃত্যায়নে এঠাইত লিখিছে যে বেদত পৰলোকৰ কল্পনা আছে যদিও পূৰ্বজন্ম সম্বন্ধে কোনো কথা তাত নাই। কিন্তু পৰৱৰ্তী কালত সমাজত বিৰাজমান অৰ্থনৈতিক বৈষম্যক যুক্তিসন্মত ৰূপ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে উপনিষদৰ ঋষিয়ে জন্মান্তৰৰ ধাৰণাটো উদ্ভাৱন কৰে। ৰাহুল সাংকৃত্যায়নৰ এই সূক্ষ্মদৰ্শী অৰ্থৱহ উক্তিৰপৰা বুজিব পাৰি যে জন্মান্তৰবাদ তথা কৰ্মফলৰ ধাৰণা আচলতে বৈষম্যমূলক সমাজ-ব্যৱস্থাক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰা এবিধ অমোঘ অস্ত্ৰ। এই মতাদৰ্শগত অস্ত্ৰৰ শক্তি আৰু সাফল্যৰ প্ৰধান উৎস হ’ল – ইয়াৰ ধৰ্ম-নিৰপেক্ষ উদ্দেশ্য/ভূমিকাৰ সম্ভেদ নাপায় সাধাৰণ মানুহে, ধৰ্মৰ পোছাক পিন্ধি ই বিশ্বাসী মানুহৰ মনত থিতাপি লয়। মন কৰিবলগীয়া কথা হ’ল, কেৱল যুক্তি উদ্ভাৱন কৰাতে কৰ্মফল তত্ত্ব ক্ষান্ত নাথাকে। ই আপোচ আৰু আত্মসমৰ্পণৰ ভাব মানুহৰ মনৰ গহনত সুমুৱাই দিয়ে বিবিধ কৌশলেৰে। . . . সম্পাদকীয়, এষণা, আগষ্ট, ২০১৬।

সম্পূৰ্ণ লেখাটো পঢ়ক তলৰ লিংকত

Advertisements

Single Post Navigation

One thought on “কৰ্মফল তত্ত্ব : মনো-সামাজিক ভূমিকা

  1. Pingback: ‘এষণা’, আগষ্ট, ২০১৬ | এষণা exona

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: