এষণা exona

বিজ্ঞানমনস্কতা সম্পৰ্কীয় পত্ৰিকা

Archive for the month “January, 2016”

‘এষণা’, জানুৱাৰি, ২০১৬

‘যুক্তি-বিকাশ সমিতি, অসম’ৰ উদ্যোগত যোৱাকেইটা বছৰত ভালেসংখ্যক পুস্তিকা প্ৰকাশ পাইছে। যুক্তিবাদী চিন্তা-চৰ্চাৰ বিভিন্ন ধাৰাৰ সৈতে দীৰ্ঘ দিন ধৰি জড়িত বিদ্বান তথা কৰ্মীসকলৰদ্বাৰা লিখিত এই পুস্তিকাসমূহে সামগ্ৰিকভাৱে অন্ধবিশ্বাস তথা অন্ধবিশ্বাসবিৰোধী সংগ্ৰামৰ বৈজ্ঞানিক, সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক আদি বিভিন্ন আয়তনসমূহ নিৰ্মোহভাৱে দাঙি ধৰিবলৈ যত্ন কৰিছে। বিজ্ঞানমনস্কতা-সম্পৰ্কীয় পত্ৰিকা ‘এষণা’ হ’ল অনুষ্ঠানটোৰ নৱতম পদক্ষেপ। পূৰ্বৰ পাঁচটা সংখ্যাৰ দৰেই ‘এষণা’ৰ এই ষষ্ঠ সংখ্যাটিৰ ক্ষেত্ৰতো আপোনাৰ বহুমূলীয়া পৰামৰ্শ তথা সক্ৰিয় সহযোগিতা আমি আন্তৰিকতাৰে কামনা কৰিলো। মুঠ ন-টা লেখা সন্নিৱিষ্ট ‘এষণা’ৰ এই ‘পুৰুষতন্ত্ৰ বিশেষ’ ষষ্ঠ সংখ্যাৰ ৱেব সংস্কৰণটো আপোনাৰ অধ্যয়ন তথা বক্তব্যৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়া হ’ল। – যুক্তি-বিকাশ সমিতি, অসম

পুৰুষতন্ত্ৰ বিশেষ সংখ্যা

সূচীপত্ৰ

সম্পাদকীয়
প্ৰসংগ পুৰুষতন্ত্ৰ – কৌশিক দাস

প্ৰবন্ধ
পৰম্পৰা আৰু পুৰুষতন্ত্ৰ – প্ৰসেনজিৎ চৌধুৰী
ক্ষমতা আৰু পুৰুষতন্ত্ৰ – সন্ধ্যা দেৱী
বৰ্ণবাদ আৰু পুৰুষতন্ত্ৰ : এটি সংক্ষিপ্ত টোকা – জিতেন বেজবৰুৱা
পুৰুষতান্ত্ৰিক পৃথিৱীত নাৰী – বৰ্ণালী বৰুৱা দাস
নাৰীৰ পিতৃতন্ত্ৰৰ বন্দনা : প্ৰসংগ ‘লক্ষ্মীৰ পাঁচালী’ ইত্যাদি – অঞ্জু বৰকটকী
মেঘালয়ৰ মাতৃপ্ৰধান সমাজ : কল্পনা, বাস্তৱ আৰু প্ৰত্যাহ্বান – সুজাতা হাতীবৰুৱা
নাৰীয়েই নাৰীৰ শত্ৰু – উপাসনা কৃষ্ণাত্ৰেয় শৰ্মা

অনুবাদ
ইছলাম : নাৰী আৰু পুৰুষতন্ত্ৰ – মূল : কংকৰ সিংহ, অনুবাদ : শৈলেন গোহাঁই

Advertisements

সম্পাদকীয় : প্ৰসংগ পুৰুষতন্ত্ৰ

অনুন্নত জীৱৰ প্ৰজননৰ বাবে ভিন্ন লিংগৰ প্ৰয়োজন নহয়। কিন্তু জীৱৰ ক্ৰমবিৱৰ্তনৰ ফলত উদ্ভূত পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ৰ উন্নত জীৱসমূহৰ বংশবিস্তাৰ ঘটে যৌন প্ৰজননৰ জৰিয়তে। দুটা পৃথক লিংগৰ উপস্থিতি জীৱৰ ক্ৰমবিৱৰ্তনৰেই পৰিণতি। মানৱ-প্ৰজাতিৰ মাজতো পুৰুষ আৰু নাৰী, এই দুই পৃথক লিংগৰ উপস্থিতি স্বাভাৱিকতেই বিদ্যমান। কথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে মানৱ-প্ৰজাতিটো পৃথিৱীত বৰ্তি থকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। অৰ্থাৎ, দুই পৃথক লিংগৰ উপস্থিতি জৈৱিক দিশৰপৰা ইতিবাচক। – এই কথাটোৱে মানুহৰ বাদে অন্যান্য জীৱকুলত তেনেকৈ একো বেমেজালিৰ সৃষ্টি নকৰে। কিন্তু মানুহৰ বেলিকা দুটা পৃথক লিংগৰ উপস্থিতিৰ কথাটো কিছুমান অতি তাৎপৰ্যপূৰ্ণ ঘটনাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হৈ পৰে। কিয়নো মানৱ-প্ৰজাতিৰ ক্ষেত্ৰত এটা একক আৰু অনন্য পৰিঘটনা সংঘটিত হৈ আহিছে। সেইটো হ’ল, মানৱ-সমাজৰ ঘটনাঘন আৰু জংগম সামাজিক বিৱৰ্তন। এই কথাটোৰ বাবেই প্ৰাকৃতিকভাৱে উদ্ভূত কিছুমান কথাই – যেনে, দুই পৃথক লিংগৰ উপস্থিতিৰ কথাটোৱে – মানৱ-সমাজত সুকীয়া ৰূপ ধাৰণ কৰে। মানৱ-সমাজখন যিহেতু অহৰহ সামাজিকভাৱে বিৱৰ্তিত হৈ আছে, সেইবাবেই দুই পৃথক লিংগৰ উপস্থিতিয়ে জন্ম দিয়া ঘটনাক্ৰমৰ সামাজিক অভিঘাতৰ ৰেহৰূপৰো পৰিবৰ্তন হৈ থাকে। মানৱ-সমাজখনৰ সামাজিক বিৱৰ্তনৰ সৈতে সংগতি ৰাখি তেনে পৰিবৰ্তন সংঘটিত হয়। মানৱ-সমাজখনৰ বাবে পৃথক লিংগ জৈৱিকভাৱে অপৰিহাৰ্য। কিন্তু এই অপৰিহাৰ্য আৰু ইতিবাচক কথাটো বেমেজালিৰ উৎস হৈ পৰিল মানৱ-সমাজখনৰেই সামাজিক বিৱৰ্তনৰ ফলত। কালক্ৰমত, সামাজিক বিৱৰ্তনৰ এটা পৰ্যায়ত পুৰুষ লিংগটোৱে সামাজিক কৰ্মকাণ্ডবোৰক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ ধৰিলে। পুৰুষ-প্ৰাধান্যই ক্ৰমাৎ পুৰুষ-আধিপত্য আৰু পুৰুষ-প্ৰভুত্বৰ অবয়ব ধাৰণ কৰিলে। স্বাভাৱিকতেই মানুহৰ সামাজিক ৰীতি-নীতি, আচাৰ-অনুষ্ঠান আদিত পুৰুষৰ নিৰংকুশ আধিপত্য প্ৰতিফলিত হ’বলৈ ধৰিলে। প্ৰভুত্বৰ অস্তিত্ব সদায় দাস-নিৰ্ভৰ। গতিকে, স্বাভাৱিকতেই নাৰী-অৱদমন পুৰুষ-প্ৰভুত্বৰ অবিেচ্ছদ্য অংগ হৈ পৰিল। ক’বলৈ গ’লে, সমগ্ৰ মানৱীয় মূল্যবোধ সম্পৃক্ত হৈ পৰিল পুৰুষ-প্ৰভুত্বৰ সৈতে। এই কথাটোৱে পুৰুষৰ প্ৰভুত্বৰ লগতে নাৰী-অৱদমনক এটা সবল প্ৰাতিষ্ঠানিক ৰূপ প্ৰদান কৰিলে। এই কৰ্তৃত্ববাদী আৰু আধিপত্যধৰ্মী পুংলিংগভিত্তিক সামাজিক মূল্যবোধৰ প্ৰাতিষ্ঠানিক অবয়ব আৰু তৎজনিত সামাজিক ৰীতি-নীতিক আমি বহল ভিত্তিত পুৰুষতন্ত্ৰ বুলি ক’ব পাৰো। . . . লেখক : কৌশিক দাস।

সম্পূৰ্ণ লেখাটো পঢ়িবৰ বাবে ইয়াত ক্লিক কৰক

পৰম্পৰা আৰু পুৰুষতন্ত্ৰ

পৰম্পৰা-পৰায়ণতা এটা সুপ্ৰাচীন পৰম্পৰা। পৰম্পৰাৰ বন্ধন বা প্ৰভাৱৰপৰা একেবাৰে মুক্ত সমাজ নাই বুলিলেও বোধহয় অত্যুক্তি কৰা নহ’ব। এটা প্ৰজন্মৰপৰা আন এটা প্ৰজন্মলৈ প্ৰৱাহিত হয় কিছুমান বিশ্বাস, ৰীতি-নীতি, আচৰণ-বিধি, মূল্যবোধ ইত্যাদি। এইবোৰেই পৰম্পৰা। ধাৰাবাহিকতাই – আৰু ক্ষেত্ৰবিশেষে প্ৰাচীনতাই – পৰম্পৰাবোৰক মান্যতা প্ৰদান কৰে, সৰ্বসাধাৰণৰ বাবে সেইসমূহ হৈ পৰে সন্মানীয়, অনুসৰণীয়। বহু ক্ষেত্ৰত পৰম্পৰাৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে ধৰ্মীয় ঐতিহ্যৰ সংযোগ থাকে। ভাৰতীয় সমাজৰ এটা বৃহৎ অংশত বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহ নিন্দিত আৰু নিষিদ্ধ। এই পৰম্পৰাৰ সৈতে জানো শাস্ত্ৰীয় অনুশাসনৰ সম্পৰ্ক নাই? মনুসংহিতাত লিখা আছে : ‘বিবাহ সম্বন্ধীয় শাস্ত্ৰত এনে বিধি নাই যে বিধৱাসকলৰ পুনৰ্বিবাহ হ’ব পাৰে।’ (৯/৬৫) এইজাতীয় নিৰ্দেশ দীৰ্ঘকাল অনুসৃত হোৱাৰ ফলত একোটা প্ৰতাপী পৰম্পৰাৰ সূচনা হয়। আনহাতে, পৰম্পৰাৰ ধৰ্মনিৰপেক্ষ উৎসও থাকে। উদাহৰণ হিচাপে ক’ব পাৰি, ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত মহিলাই জাতীয় সাজ-পোছাক পিন্ধি অবিমিশ্ৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয় দাঙি ধৰাৰ যি অৰ্বাচীন পৰম্পৰা তাৰ সৈতে সম্পৃক্ত জাতীয়তাবাদী চেতনা। এই চেতনাৰ সৈতে ধৰ্মীয় ঐতিহ্যৰ সম্পৰ্ক নাথাকিবও পাৰে।

বিদ্যাচৰ্চাৰপৰা বিজ্ঞাপনলৈকে – আধুনিক সমাজজীৱনৰ ভিন ভিন দিশত পুৰুষতন্ত্ৰৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হয়। পিছে এইবোৰক পুৰুষতন্ত্ৰৰ প্ৰাথমিক বাহক বুলিব নোৱাৰি। পক্ষান্তৰে, সাংস্কৃতিক ধাৰাবাহিকতা ৰক্ষা কৰা পুৰণি পৰম্পৰাবোৰক পুৰুষতন্ত্ৰৰ বিশ্বস্ত বাহকৰূপে চিহ্নিত কৰা যায় কোনো সংশয় নোহোৱাকৈ। দৰাচলতে পুৰুষন্ত্ৰৰ হৃদপিণ্ড নিৰাপদে লুকাই থাকে মান্য পৰম্পৰাৰ বুকুত। সেই গতিকে কোনোবাই পৰম্পৰা-পৰাঙ্মুখ চিন্তা বা আচৰণৰ পৰিচয় দিলে ততালিকে পৰম্পৰা সংৰক্ষণৰ নামত সাংস্কৃতিক বিসম্বাদৰ কণ্ঠৰোধ কৰিবলৈ উগ্ৰচিত্ত পুৰুষ প্ৰভুত্বপন্থীসকল তৎপৰ হয়। এই প্ৰসংগত গুৰুত্বসহকাৰে বিবেচ্য প্ৰশ্নটো হ’ল, পুৰুষতান্ত্ৰিক পৰম্পৰাৰ উদ্ভাৱক কোন? শাস্ত্ৰকাৰ আৰু অন্যান্য প্ৰতিপত্তিশালী পুৰুষেই জানো পুৰুষতন্ত্ৰৰ পুৰণি সৌধটো সযতনে নিৰ্মাণ কৰা নাই? . . . লেখক : প্ৰসেনজিৎ চৌধুৰী।

সম্পূৰ্ণ লেখাটো পঢ়িবৰ বাবে ইয়াত ক্লিক কৰক

ক্ষমতা আৰু পুৰুষতন্ত্ৰ

মানুহ অভ্যাসৰ দাস। কিছুমান ৰীতি-নীতি বা ব্যৱস্থাৰ সৈতে আমি ওতপ্ৰোতভাৱে ইমানেই জড়িত হৈ পৰো বা অভ্যাসৰদ্বাৰা সম্পন্ন কৰোঁ যে সেইবোৰৰ যুক্তিযুক্ততাৰ বিষয়ে আমি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ পাহৰি যাওঁ। আমাৰ অভ্যস্ত মানসিকতাৰে আমি ধৰি লওঁ যে এই ব্যৱস্থা বা ৰীতি-নীতিয়েই স্বাভাৱিক, স্মৰণাতীত কালৰপৰা ই এইদৰে চলি আহি আছে। পুৰুষতন্ত্ৰৰ প্ৰসংগতো এই একে কথাই প্ৰযোজ্য। আৱহমান কালৰপৰা চলি অহা এই তন্ত্ৰক আমি এক সন্মানীয় পৰম্পৰা বুলিয়েই মানি লওঁ আৰু তাৰ আঁৰত থকা সামাজিক শক্তিবোৰৰ বা মূল্যবোধবোৰৰ চেহেৰা-চৰিত্ৰ বুজিবলৈ অকণো যত্ন নকৰোঁ।

পুৰুষতন্ত্ৰৰ স্বৰূপ ফঁহিয়াই চালে এটা কথা স্পষ্টভাৱে ওলাই পৰে – ইয়াৰ মূল ভিত্তি হ’ল ক্ষমতা। এই ক্ষমতাৰ বাবেই পুৰুষসকল সমাজত অধিষ্ঠিত। তেওঁলোকৰ এই আধিপত্যক দৃঢ়তা প্ৰদান কৰে পুৰুষৰ শাৰীৰিক ক্ষমতাই। দৈহিক বল আৰু শৌৰ্য-বীৰ্যৰ প্ৰতীক পুৰুষসকলৰ কৰ্মক্ষমতা তেওঁলোকৰ তৎপৰতাত বিদ্যমান। এই বৈশিষ্ট্যবিলাক অৱশ্যে এনেয়ে অহা নাই। খাদ্য সামগ্ৰীৰ সন্ধানত ঘূৰি ফুৰোতে পুৰুষৰ এই বৈশিষ্ট্যসমূহ বিকশিত হৈছিল। লগতে বহিৰ্বিশ্বৰ সৈতে নানাভাৱে অহৰহ সম্পৰ্কিত হোৱাৰ বাবে তেওঁলোকৰ বুদ্ধি-বৃত্তি আৰু চিন্তা-চৰ্চাৰ পৰিধিও কিছু পৰিমাণে বাঢ়িল। সভ্যতাৰ উন্নতিৰ লগে লগে পুৰুষৰ হাতলৈ আহিল অৰ্থনৈতিক ক্ষমতা আৰু এই নৱলব্ধ অৰ্থনৈতিক ক্ষমতা তেওঁলোকৰ আধিপত্যৰ মূল আধাৰ হৈ পৰিল। অৰ্থনৈতিক আধিপত্যই পুৰুষসকলক দিলে সমাজখনক পৰিচালিত কৰাৰ অবাধ অধিকাৰ। এই অধিকাৰৰ বলত পুৰুষসকল হ’ল নৈতিকতাৰ গুৰিয়াল আৰু এই নৈতিকতাক প্ৰত্যাখ্যান কৰাটো হৈ পৰিল শাস্তিযোগ্য অপৰাধ। . . . লেখক : সন্ধ্যা দেৱী।

সম্পূৰ্ণ লেখাটো পঢ়িবৰ বাবে ইয়াত ক্লিক কৰক

বৰ্ণবাদ আৰু পুৰুষতন্ত্ৰ : এটি সংক্ষিপ্ত টোকা

১৯৯০ চনত পিছপৰা শ্ৰেণীসমূহৰ বাবে সংৰক্ষণৰ পোষকতা কৰা মণ্ডল আয়োগৰ পৰামৰ্শাৱলী চৰকাৰে কাৰ্যকৰী কৰিব খোজাৰ বিৰুদ্ধে বিশেষকৈ উত্তৰ ভাৰতত ব্যাপক ছাত্ৰ আন্দোলনে দেখা দিছিল। এই আন্দোলনে ৰাজপথৰ ধৰ্নাৰপৰা আত্মজাহলৈকে বিভিন্ন ৰূপ পৰিগ্ৰহ কৰিছিল। এই আন্দোলনৰ মাজতে এটা আচহুৱা দৃশ্য দেখিবলৈ পোৱা গ’ল : দিল্লীৰ কলেজীয়া ছাত্ৰীসকলৰ প্ৰতিবাদী সমদলত এখন বেনাৰত লিখা আছিল ‘আমি নিবনুৱা পতি নিবিচাৰো’। সাংবাদিকে যেতিয়া ছাত্ৰীগৰাকীক সুধিলে, তেওঁ উত্তৰ দিলে যে সংৰক্ষণে ‘তেওঁলোকৰ’ পুৰুষসকলক চাকৰি-বাকৰিৰপৰা বঞ্চিত কৰিব। তেনেহ’লে দেখোন ‘পিছপৰা’ পুৰুষলৈ বিয়া সোমালেই হ’ল? স্বাভাৱিকভাৱেই ছাত্ৰীগৰাকীয়ে এই প্ৰশ্নৰ কোনো স্পষ্ট উত্তৰ দিব নোৱাৰিলে। এইটো উক্ত বিশাল আন্দোলনটোৰ এটা সৰু দৃশ্যাংশ মাত্ৰ, কিন্তু ইয়াৰ মাধ্যমেৰে আন্দোলনটোৰ এটা অনালোকিত দিশৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিব পাৰি যিটো সেই সময়ৰ উদাৰনৈতিক-মানৱতাবাদী পৰ্যবেক্ষকসকলৰ চকুত পৰা নাছিল। মণ্ডল আয়োগৰ পৰামৰ্শাৱলী কাৰ্যকৰীকৰণে ছেকুলাৰ, আধুনিক আৰু মানৱতাবাদী ৰাজহুৱা পৰিসৰ আৰু নতুন প্ৰজন্মটোৰ ওপৰত জোৰ-জবৰদস্তি বৰ্ণবাদ জাপি দিছে বুলি অভিযোগ কৰা হৈছিল। বৰ্ণ, সম্প্ৰদায় আৰু লৈংগিক পৰিচয়ৰ ঊৰ্ধ্বত যাব পাৰিলেহে যে সমতা স্থাপন সম্ভৱ মণ্ডল-বিৰোধী আন্দোলনটোৱে সেয়া সজোৰে উত্থাপন কৰিছিল। মণ্ডল-বিৰোধী আন্দোলনকাৰীসকল প্ৰকৃত জাতীয়তাবাদ, ছেকুলাৰবাদ আৰু মানৱতাবাদৰ সাৰ্থক প্ৰতিনিধিৰূপে উদ্ভাসিত হৈ উঠিছিল; তাৰ বিপৰীতে সংৰক্ষণৰ সমৰ্থনকাৰীসকল পৰিগণিত হৈছিল সংকীৰ্ণ বৰ্ণবাদৰ সমৰ্থক হিচাপে। এনে প্ৰেক্ষাপটত উক্ত আচহুৱা দৃশ্যটোৰ ব্যাখ্যা কৰা যায় কেনেকৈ? . . . লেখক : জিতেন বেজবৰুৱা।

সম্পূৰ্ণ লেখাটো পঢ়িবৰ বাবে ইয়াত ক্লিক কৰক

পুৰুষতান্ত্ৰিক পৃথিৱীত নাৰী

“ম’ৰা চৰাইৰ ধুনীয়া দীঘল নেজডালত চকু পৰিলেই মই অসুখী হৈ পৰো।” – নিজৰ এজন সহকৰ্মীৰ আগত কথাষাৰ কৈছিল জীৱৰ বিবৰ্তনৰ সূত্ৰেৰে যুগান্তকাৰী চিন্তা আগ বঢ়োৱা বৈজ্ঞানিক চাৰ্লছ ডাৰউইনে। অসংখ্য কবি-সাহিত্যিকক চিৰদিন মোহমুগ্ধ কৰি ৰখা সেই উজ্জ্বল পালকগুচ্ছৰ প্ৰতি ডাৰউইনৰ এই উক্তিয়ে নিশ্চয় আমাৰ মনত এক স্বাভাৱিক উৎসুকতাৰ জন্ম দিয়ে। মনোৰম প্ৰকৃতিৰ অপাৰ সৌন্দৰ্য পান কৰিব নোৱৰাকৈ ডাৰউইন ইমান নিৰস আছিলনে? কিন্তু ডাৰউইনৰ এই উক্তিৰ স’তে সৌন্দৰ্য পান কৰা-নকৰাৰ কোনো সম্পৰ্ক নাছিল। এই দুখ প্ৰকাশৰ কাৰণ আছিল অন্য। . . . লেখক : বৰ্ণালী বৰুৱা দাস।

সম্পূৰ্ণ লেখাটো পঢ়িবৰ বাবে ইয়াত ক্লিক কৰক

নাৰীৰ পিতৃতন্ত্ৰৰ বন্দনা : প্ৰসংগ ‘লক্ষ্মীৰ পাঁচালী’ ইত্যাদি

নাৰীৰ মূল সামাজিক অৱস্থানক বিভিন্ন শৃংখলেৰে কটকটীয়া কৰাত বিভিন্ন ধৰ্মৰ ভূমিকা অপৰিসীম। সম্পূৰ্ণ পিতৃতান্ত্ৰিক চিন্তাৰে পুষ্ট ধৰ্মীয় চিন্তা-চৰ্চাৰদ্বাৰা অধিকাংশ নাৰীৰ জীৱন পৰিচালিত আৰু নাৰীয়ে নিজেই নিজৰ অৱমাননাকৰ নীতি-নিয়মক শিৰ পাতি শ্ৰদ্ধাৰে গ্ৰহণ কৰিছে। পিতৃতন্ত্ৰই অতি কৌশলেৰে এনে এক অৱস্থা গঢ়ি তুলিছে। পুৰুষৰদ্বাৰা আৱিষ্কৃত ধৰ্মই নিৰ্ধাৰিত কৰি দিছে নাৰীৰ কৰণীয়। কেৱল সেয়ে নহয়, ‘সুলক্ষণী নাৰী’, ‘কুলক্ষণী নাৰী’ৰো সূত্ৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি দিছে নাৰীৰ নামত নাৰীৰ বাবে। এই দিশৰপৰাই আলোচনা কৰিব পাৰি নাৰীসকলৰ একাংশৰ ‘আপোন’, সঘনাই শ্ৰৱণ-কীৰ্তন হৈ থকা নাৰীৰ বাবে অৱশ্যপঠনীয় বুলি গণ্য কৰা ‘লক্ষ্মীৰ পাঁচালী’ত উল্লেখ থকা কিছু বিষয়।

হিন্দু ধৰ্মত আমি দেখা পাওঁ দেৱ-দেৱীৰ প্ৰাধান্য। নাৰীক উচ্চ আসন দিয়াৰ উদাহৰণস্বৰূপে দেখুওৱা হয়, কিদৰে লক্ষ্মী, সৰস্বতী, দুৰ্গা, কালী আদিক পূজ্য স্থানত ৰখা হৈছে। একে সময়তে কিন্তু নাৰীক দেখুওৱা হৈছে পুৰুষৰ অধীন, নিজস্ব চিন্তাশক্তিহীন এক সত্তা হিচাপে। এই ক্ষেত্ৰত মনুৱে কৈছে – ‘সৰ্বগুণহীন পুৰুষো সৰ্বগুণযুক্তা নাৰীৰ পূজ্য’। যিহেতু নাৰীৰ জীৱনৰ লক্ষ্য কন্যা, পত্নী আৰু মাতৃৰূপে আনৰ সেৱা কৰা, সেয়ে সৰ্বত্ৰ উপদেশ বিবাহৰ বাবে নিজকে উপযুক্ত কৰিবলৈ আৰু সুন্দৰভাৱে সংসাৰধৰ্ম পালন কৰিবলৈ। নিৰ্দেশ আছে ফকৰা-যোজনাত, ডাকৰ বচনত আৰু ‘লক্ষ্মীৰ পাঁচালী’ত। স্বামীৰ প্ৰতি বিশ্বস্ত হ’বলৈ পৰামৰ্শৰ লগতে ‘অসতী’, ‘কুলক্ষণা’ নাৰীৰ লক্ষণ সন্নিৱিষ্ট হৈছে এইসমূহত। ‘সতী’ শব্দটোৰ কিন্তু পুংলিংগ নাই। সতীত্ব নাৰীৰ বাবে যিমান ডাঙৰ এক শব্দ, কিমান ‘মহান’ তথা ‘অত্যাৱশ্যকীয়’ নাৰীৰ বাবে সেই কথা ৰামায়ণ, মহাভাৰত, পুৰাণ সমস্ত পুথিতে স্পষ্টভাৱেই দেখুওৱা হৈছে। . . . লেখক : অঞ্জু বৰকটকী।

সম্পূৰ্ণ লেখাটো পঢ়িবৰ বাবে ইয়াত ক্লিক কৰক

মেঘালয়ৰ মাতৃপ্ৰধান সমাজ : কল্পনা, বাস্তৱ আৰু প্ৰত্যাহ্বান

পুৰুষতান্ত্ৰিক সমাজখনত নাৰীৰ অৱস্থানৰ বিপৰীতে চুবুৰীয়া ৰাজ্য মেঘালয়ৰ খাচী-জয়ন্তীয়া-গাৰোসকলৰ মাতৃপ্ৰধান সমাজৰ কেতবোৰ দিশ চোৱা যাওক। মাতৃপ্ৰধান সমাজত স্বাভাৱিকতেই সন্তানসকলে আহৰণ কৰে মাতৃৰ বংশ পৰিচয়। সেয়া মেঘালয়ৰ খাচী, গাৰো আৰু জয়ন্তীয়াসকলৰ মাজত চলি অহা পাৰম্পৰিক প্ৰথা। পিছে অলপ ফঁহিয়াই চালে দেখা যায় যে মাতৃপ্ৰধান হ’লেও এইকেইখন সমাজ মাতৃতান্ত্ৰিক নহয়। – এইটো সত্য যে খাচী, গাৰো সমাজত যৌতুক প্ৰথা নাই, খাচীসকলৰ ‘খাটডু’ আৰু গাৰোসকলৰ ‘নক্ৰম’ (ঘৰৰ কনিষ্ঠ কন্যা সন্তান)সকলে পৈতৃক সম্পত্তি আৰু পৈতৃক গৃহৰ মালিকীস্বত্ব পায়। আনকি বিয়াৰ পাছত সচৰাচৰ দেখাৰ বিপৰীত চিত্ৰ পুৰুষসকলহে মহিলাৰ ঘৰলৈ থাকিবলৈ যোৱা দেখা যায়। স্বাভাৱিকতেই সামাজিক জীৱনত ভাৰতৰ আন ঠাইৰ তুলনাত অধিক সবলভাৱে আত্মপ্ৰকাশৰ সুবিধা পায়। ঘৰ-দুৱাৰ চম্ভলাৰ উপৰিও ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰখনতো বিশেষকৈ খাচী মহিলাসকল আগৰণুৱা। . . . লেখক : সুজাতা হাতীবৰুৱা।

সম্পূৰ্ণ লেখাটো পঢ়িবৰ বাবে ইয়াত ক্লিক কৰক

নাৰীয়েই নাৰীৰ শত্ৰু

সাধাৰণতেই নাৰী স্বাধীনতা, নাৰীৰ অধিকাৰ জাতীয় তৰ্ক-বিতৰ্কসমূহ হ’লে কেনেবাকৈ আমি এনেকুৱা সিদ্ধান্তলৈ আহি পৰোঁ – “নাৰীয়েই নাৰীৰ প্ৰধান শত্ৰু, গতিকে এই সম্পৰ্কে আৰু কথা পাতি, বিতৰ্ক কৰি লাভ নাই।” এনে বাক্যৰ আবিৰ্ভাৱৰ লগে লগে সৰহসংখ্যক পুৰুষেই স্বস্তিৰ নিশ্বাস এৰে। নাৰীবাদৰ কথা ওলালেই যেন সেয়া পুৰুষবিৰোধী কোনো প্ৰপাগাণ্ডা। পিছে নাৰীবাদে পুৰুষৰ বিৰোধিতা নকৰে, পুৰুষতন্ত্ৰৰহে বিৰোধী। – হয়, সৰহসংখ্যক পুৰুষ আৰু নাৰীয়ে ভবাৰ দৰে পুৰুষতন্ত্ৰৰ অৰ্থ পুৰুষ নহয়। ই এক ব্যৱস্থা। আমি এই ব্যৱস্থাত জন্ম গ্ৰহণ কৰোঁ, জীৱন যাপন কৰোঁ আৰু মৃত্যুবৰণ কৰোঁ। কথাবোৰ চিৰশ্বাশ্বত, ইউনিভাৰ্ছেল যেনেই লাগে। সৰু এটা উদাহৰণ, “ছোৱালী বিয়া হৈ পৰৰ ঘৰলৈ যোৱাটোৱেই প্ৰকৃতিৰ নিয়ম।” কিন্তু প্ৰকৃতিয়ে এনে কোনো নিয়মৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা নাছিল। ই মানুহে সজা নিয়মহে। . . . লেখক : উপাসনা কৃষ্ণাত্ৰেয় শৰ্মা।

সম্পূৰ্ণ লেখাটো পঢ়িবৰ বাবে ইয়াত ক্লিক কৰক

ইছলাম : নাৰী আৰু পুৰুষতন্ত্ৰ

ইছলামপূৰ্ব আৰব জগতত নাৰী আছিল সৰ্বস্তৰতে নিগৃহীতা আৰু বঞ্চিতা – এই কথাটো ইছলামৰ ইতিহাসত ব্যাপক আৰু সবিস্তাৰে প্ৰচাৰিত। ইছলামৰ আবিৰ্ভাবত সেই নাৰীয়ে মুক্তি পালে; ইছলামৰ আগমনত সপ্তম শতিকাতে আৰবত নাৰীয়ে লাভ কৰিলে প্ৰথম সামাজিক অধিকাৰ – এইবোৰ কথা যে সত্য নহয় তাৰ বিষয়ে আমি বহু আলোচনা কৰিছো, ইছলামৰ একমাত্ৰ আৰু পৱিত্ৰতম ধৰ্মগ্ৰন্থ কোৰানৰপৰা বহু আয়াত-উদ্ধৃতিসহ। ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰবৰ্তক হজৰত মহম্মদৰ মহান উত্তৰাধিকাৰ যি হদিছ, যাৰ মৰ্যাদা ইছলামত কোৰানৰ পিছতেই, তাৰপৰাও কিছু নিৰ্বাচিত হদিছ তুলি ধৰি আমি দেখুৱাইছো যে সকলো হদিছ নাৰীৰ বাবে নহয়। কোৰানৰ বহু আয়াত আৰু ৰচুল-পয়গম্বৰৰ অনেক হদিছো নাৰীৰ পক্ষে ৰীতিমতে অসন্মানজনক। তাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে সমগ্ৰ কোৰান আৰু হদিছত নাৰীৰ পক্ষে কোনো নিৰ্দেশ-উপদেশ, বিধি-বিধান নাই। আমি অৱশ্যে কথাটো তেনেদৰে ক’ব বিচৰা নাই। কিন্তু কোৰানৰ যিবোৰ আয়াত বা হদিছ নাৰীৰ প্ৰতিকূল তাক উপেক্ষা কৰাও উচিত নহয়। সকলো ধৰ্মৰ ধৰ্মগ্ৰন্থতে নাৰীৰ অনুকূলে কিছু অমৃততুল্য সুন্দৰ সুন্দৰ কথা থাকে, কিন্তু তাৰ বাহিৰে আন সকলোখিনিয়েই গৰল। তাৰ বিৰুদ্ধে মাত মাতিলেই বিপদ, সকলো জাঙুৰ খাই উঠে। কোনো ধৰ্মই নাৰীক নিজৰ জীৱন নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰা নাই। ইছলাম ধৰ্মই দাবী কৰে – এই ধৰ্মই নাৰী-পুৰুষৰ সাম্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে, এই দাবী দৰাচলতে ভিত্তিহীন। . . . মূল : কংকৰ সিংহ, অনুবাদ : শৈলেন গোহাঁই

সম্পূৰ্ণ লেখাটো পঢ়িবৰ বাবে ইয়াত ক্লিক কৰক

Post Navigation

%d bloggers like this: